Literatura Republiki Południowej Afryki

Pisarze południowoafrykańscy piszą głównie po angielsku i afrikaans, a także w językach rodzimych - sotho, zulu, xhosa. Za pioniera literatury angielskojęzycznej uważany jest szkocki poeta romantyczny Th. Pringle, który w latach 1819-25 mieszkał w Kapsztadzie. Początkowo dominowały w niej utwory sensacyjno-przygodowe. W XX w. wraz ze wzrostem świadomości i zaostrzaniem się konfliktów społecznych i politycznych zaczęła dominować literatura zaangażowana, krytykująca nierówności rasowe w RPA i występująca przeciw polityce apartheidu. Czołowymi przedstawicielami tego nurtu są m.in. prozaicy Doris Lessing, Nadine Gordimer oraz John Maxwell Coetzee.

Literatura w języku afrikaans, będącym fuzją dialektów niderlandzkich kolonistów z językami niemieckim, angielskim i afrykańskimi, towarzyszyła procesowi emancypacji kulturowej Burów (kalwinistów tradycyjnie zajmujących się farmerstwem) i poczucia ich odrębności w stosunku do ludności angielskojęzycznej. Pierwsze utwory pisane w afrikaans powstały w latach 70. XIX w. Do lat 50. XX w. twórczość literacka przeważnie glogyfikowała nacjonalistyczne idee Afrykanerów. Pisarze rzadko podejmowali problematykę apartheidu i nierówności klasowych. Przełom nastąpił dekadę później, kiedy grupa autorów oficjalnie wystąpiła przeciw modelowi kulturowemu lansowanemu przez burskich nacjonalistów. O segregacji rasowej i wynaturzeniach państwa policyjnego pisali m.in. prozaik Andre Brink oraz poeta Breyten Breytenbach, więziony za swoje przekonania i objęty zakazem druku.

Źródło: Encyklopedia PWN